Nieuwsoverzicht drinkwater 20-11-2026 – Onderzoek: Lozing van schadelijke stoffen op rivieren goedkoper dan het vervuilen van regionale wateren, en: water en bodem blijven ‘sturend’ in Nota Ruimte
Nieuwsoverzicht drinkwater 19-11-2026: – Lozing van schadelijke stoffen op rivieren goedkoper dan het vervuilen van regionale wateren, rechtbank wijst droogteschadeclaim tegen drinkwaterbedrijven af, en: water en bodem blijven ‘sturend’ in Nota Ruimte. Een overzicht van de opvallendste nieuwsberichten over drinkwater van de afgelopen twee weken.
Volg de laatste ontwikkelingen via onze LinkedIn pagina.
Onderzoek: Lozing van schadelijke stoffen op rivieren is veel goedkoper dan het vervuilen van regionale wateren
Loost een fabriek haar afvalwater op een rivier als de Waal of de Maas? Dan valt de heffing die het bedrijf moet betalen vaak ruim twee keer zo laag uit als bij een vergelijkbare lozing op regionale wateren. De vervuiler betaalt. Dat is de gedachte achter de heffingen die bedrijven betalen als ze industrieel afvalwater lozen. Maar in de praktijk worden veel kosten helemaal niet in rekening gebracht, becijferde onderzoeksbureau Arcadis in opdracht van Natuur & Milieu.
Opvallend daarbij is het grote verschil tussen de tarieven van Rijkswaterstaat enerzijds en de waterschappen anderzijds. Lozingen op de rijkswateren – de grote rivieren en het IJsselmeer – zijn gemiddeld meer dan twee keer zo goedkoop. Het principe dat de vervuiler betaalt gaat bij lozingen nauwelijks op, constateert vertelt waterexpert Koenraad Backers van Natuur & Milieu. “Bedrijven betalen alleen een hoger tarief als waterschappen extra kosten maken voor zuivering. Dat is wel erg bedrijfseconomisch geredeneerd, want ecologische schade of schade aan de volksgezondheid telt dan niet mee.”
Opvallend is dat ook voor het lozen van pfas niet hoeft te worden betaald. Over die chemische verbindingen is al jaren veel discussie omdat ze zowel in het milieu als in het menselijk lichaam nauwelijks afbreken en zich dus op kunnen hopen.
Met de Nota Ruimte liggen de spelregels klaar voor de herinrichting van Nederland – en daar krijgt iedereen mee te maken
Na het ruimtelijke ordeningsbeleid lange tijd aan provincies te hebben gelaten, neemt het kabinet weer een sturende rol. Met de Nota Ruimte, die minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (Ruimtelijke Ordening, D66) maandag aan de Tweede Kamer voorlegt, ligt voor de herinrichting van Nederland tot 2050 een bouwtekening klaar – die zelfs tot aan 2100 kijkt.
Een van de belangrijkste uitgangspunten in de komende decennia is dat water en bodem ‘sturend’ blijven. Dat wil zeggen: elk besluit over de inrichting van Nederland moet uitgaan van de situatie van de bodem en de watervoorziening. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat rivieren de ruimte krijgen. Er wordt niet langer gebouwd in uiterwaarden. Ziekenhuizen en andere noodzakelijke voorzieningen komen alleen nog op plekken die minder kwetsbaar zijn voor overstroming of bodemdaling – een gevolg van aanhoudende droogte.
Het Rijk zet de grote lijnen uit; provincies, gemeenten en waterschappen volgen met de uitvoering. Voortaan wordt elke ruimtelijke beslissing over woningbouwprojecten, natuurgebieden, bedrijventerreinen, landbouwpercelen en ov-lijnen aan deze Nota Ruimte getoetst. Hoe dit alles terugkomt in beleid, wordt komend voorjaar duidelijk als de ‘uitvoeringsagenda’ wordt gepresenteerd.
Rekenkamer: Europese bescherming tegen pfas schiet tekort
De Europese Unie slaagt er niet in haar burgers te beschermen tegen de schadelijke effecten van pfas, concludeert de Europese Rekenkamer. Het duurt lang voordat schadelijke stoffen verboden worden, en grenswaarden voor pfas in voedsel en drinkwater schieten tekort.
Pfas vallen onder Europese regelgeving voor chemische stoffen, maar de Europese Rekenkamer concludeert woensdag dat die regels ernstig tekortschieten. Het duurt bijvoorbeeld jaren voordat een gevaarlijke stof verboden wordt, waarna er vaak een vervanger komt met vergelijkbare schadelijke eigenschappen.
PFAS-concentraties in voedsel en drinkwater in Nederland vergeleken met andere Europese landen.
Het RIVM heeft concentraties PFAS in voedsel en drinkwater in Nederland vergeleken met de concentraties in andere Europese landen. Het idee was dat eventuele lagere concentraties in de andere landen oplossingen zouden kunnen geven om de blootstelling in Nederland te verminderen. Maar de resultaten laten dat niet zien. Ze geven dan ook geen aanleiding om dit verder te onderzoeken.
Voor drinkwater zijn de resultaten vergeleken met een klein aantal landen. In deze landen lijkt de concentratie PFAS in drinkwater ongeveer hetzelfde te zijn als in het drinkwater in Nederland.
De resultaten voor concentraties PFAS in voedsel geven de indruk dat die in Nederland hetzelfde zijn als in andere Europese landen of lager. Alleen in vis en schaal- en schelpdieren uit de Westerschelde, een hotspot, en in eieren van hobbykippen zijn de concentraties van een aantal PFAS hoger in Nederland dan in andere landen. Dat geldt niet voor vis en schaal- en schelpdieren buiten hotspots en voor commerciële eieren.
Rechtbank zet streep door collectieve droogteschadeclaim tegen drinkwaterbedrijven
De collectieve droogteschadeclaim tegen acht Nederlandse drinkwaterbedrijven is gestrand bij de rechtbank Oost-Brabant. De rechter verklaart Stichting Droogteschade Waterwinning (SDW) niet-ontvankelijk en veroordeelt de stichting tot betaling van ruim 340.000 euro aan proceskosten. Volgens de rechtbank biedt de wet geen ruimte voor de landelijke schadevergoedingsregeling die SDW namens ruim duizend agrariërs wilde afdwingen.
De rechtbank oordeelde woensdag 11 november dat de collectieve vordering van SDW ‘summierlijk ondeugdelijk’ is, omdat deze niet past binnen het wettelijke systeem voor schadevergoeding. Daarmee komt een einde aan de procedure waarin de stichting compensatie eiste voor droogteschade door grondwaterwinning voor de drinkwatervoorziening.
Belasting op leidingwater gaat omhoog, sproeien met kraanwater wordt een afweging
Water uit de kraan wordt volgend jaar duurder. Het kabinet wil de belasting op leidingwater per 1 januari 2027 verhogen van 43,7 naar 53,7 cent per kubieke meter, een stijging van 23 procent. De Tweede Kamer stemt op 12 november over het Belastingplan 2027, waar de maatregel deel van uitmaakt. In december bespreekt het kabinet het pakket met de Eerste Kamer.
Voor een gemiddeld huishouden gaat het volgens de Rijksoverheid om negen tot elf euro per jaar extra, bij een verbruik van 90 tot 110 kubieke meter. Het kabinet verwacht met de verhoging ongeveer 111 miljoen euro per jaar op te halen. Als doel noemt het kabinet ook het tegengaan van waterverspilling, dat tijdens extreem droge zomers steeds belangrijker wordt.
Niet iedereen steunt het plan. Op 29 oktober vroegen VEMW, Vewin en acht andere organisaties de Kamer om de verhoging te schrappen. Volgens hen gaat de extra opbrengst naar de algemene middelen en niet naar drinkwater of verduurzaming. Ze wijzen op een onderzoek uit 2024 in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waaruit blijkt dat een hogere prijs het verbruik niet vanzelf verlaagt.
Verdeling zoetwater gebruik in Nederland: de nieuwste cijfers
Zoet water wordt schaarser in Nederland. Dat komt doordat de aanvoer en gebruik van zoet water steeds meer uit balans raken. De belangrijkste oorzaken: klimaatverandering en een toenemende watervraag. De vier spelers die het meeste zoet water gebruiken, zijn de energievoorziening (40,7%), industrie (31,3%), drinkwatervoorziening (16,3%) en landbouw (0,9%). In totaal wordt jaarlijk 7.731 miljoen kubieke meter zoetwater onttrokken, blijkt uit de meest recente cijfers van het CBS. Met het beter vasthouden van zoet water, zuiniger watergebruik en meer hergebruik van (afval)water proberen deze sectoren bij te dragen aan het herstel van de zoetwaterbalans.
Drinkwaterplatform, 11-11-2026
Brussel plant waterinitiatief voor 2027, Vewin mist PFAS-restrictie
De Europese Commissie wil in het tweede kwartaal van 2027 een nieuw waterinitiatief presenteren om de beschikbaarheid van water voor burgers, landbouw en industrie beter te waarborgen. Dat blijkt uit het werkprogramma voor volgend jaar. Vewin vraagt daarnaast om uitvoering van bestaande waterwetgeving en mist een expliciete vermelding van de Europese PFAS-restrictie.
Vewin wijst in een reactie op LinkedIn op het belang van een effectieve uitvoering van de Kaderrichtlijn Water, de Drinkwaterrichtlijn en de Nitraatrichtlijn. Daarmee moet worden gewerkt aan schone bronnen en voldoende drinkwater, nu en in de toekomst. De brancheorganisatie legt zo naast de nieuwe plannen nadruk op de verplichtingen die al bestaan.
Vewin plaatst vooral een vraagteken bij het ontbreken van de brede Europese PFAS-restrictie. “We zijn verbaasd dat het langverwachte Europese voorstel voor een PFAS-restrictie nergens in het werkprogramma wordt genoemd”, schrijft de organisatie. “Een Europees verbod is nodig om drinkwaterbronnen te beschermen tegen PFAS.”
Waterschappen: droogte en veilige dijken vragen juist om extra gezamenlijke investeringen
Op 23 november vindt het jaarlijkse Wetgevingsoverleg (WGO) Water plaats. Dit is het uitgebreide Kamerdebat van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat over het Nederlandse waterbeleid. De waterschappen roepen Kamerleden op om te kiezen voor meer regie, duidelijkheid, samenwerking en investeringen in het Deltaprogramma Zoetwater en Waterveiligheid. Zonder water zijn een sterke economie, een robuuste natuur en een toekomstbestendig Nederland niet mogelijk. De vraag is niet óf er extra moet worden geïnvesteerd, maar hoe snel dat gebeurt.
Unie van Waterschappen, 16-11-2026
IPO: Wegvallen cofinanciering zoetwatermaatregelen ondermijnt tempo Inbreng
Op vrijdag 16 oktober heeft minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat de Tweede Kamer geïnformeerd over de herprioritering van het Delta- en Mobiliteitsfonds. Gekort wordt onder andere op het project Getij Grevelingen, Programma Aanpak Grote Wateren 4e tranche na 2033 (PAGW) en het Deltaprogramma Zoetwater.
Dit terwijl de Deltacommissaris in het Deltaprogramma 2027 becijferd heeft dat het totale tekort binnen het Deltafonds voor onder andere dijken, stuwen, gemalen en zoetwatermaatregelen gaat oplopen tot €12 miljard richting 2050. En alhoewel provincies blij zijn met de gevonden middelen voor het Deltafonds, zien wij liever dat noodzakelijke investeringen in de ene opgave niet ten koste gaan van een andere.
Een van de consequenties van de herprioritering is dat de cofinanciering vanuit het Rijk voor de regionale zoetwatermaatregelen wegvalt. Na opnieuw een droge zomer en de voorspellingen van de Deltacommissaris hadden provincies deze beweging niet verwacht.
Interprovinciaal Overleg, 17-11-2026