Waar komt ons kraanwater vandaan?

De tien drinkwaterbedrijven in Nederland leveren dagelijks miljarden liters schoon kraanwater aan 8 miljoen huishoudens. Waar halen zij hun water vandaan? Een overzicht van de bronnen én de uitdagingen die daarbij komen kijken.

waar komt ons kraanwater vandaan

Op locaties door heel Nederland produceren tien drinkwaterbedrijven schoon drinkwater uit drie soorten drinkwaterbronnen:

Grondwater

55 procent van het kraanwater wordt hiervan gemaakt.

Neerslag die honderden tot tientallen duizenden jaren onderweg is geweest door de ondergrond. Tijdens deze reis wordt het water op een natuurlijke manier gezuiverd. Het neemt onderweg mineralen en andere stoffen op uit de bodem.

Grondwater wordt permanent aangevuld door het overschot aan neerslag dat in Nederland valt. Zo raakt grondwater nooit op. Klimaatverandering en een stijgende vraag naar drinkwater zullen leiden tot een nieuw evenwicht, maar niet tot uitputting.

Grondwaterbronnen voor drinkwater bevinden zich tussen de circa 40 en 300 meter diep, geclusterd in waterwingebieden. Deze gebieden zijn vaak in eigendom van de drinkwaterbedrijven. Als dat niet zo is, gelden voor de grondeigenaren strenge beschermingsregels.

Oppervlaktewater

Circa 40 procent van het drinkwater wordt hiervan gemaakt.

Oppervlaktewater komt met name uit De Rijn, het IJsselmeer en de Maas. De Rijn is vooral een smeltwaterrivier. De overige rivieren zijn regenrivieren. Het water in onze oppervlaktewateren is dus voor een groot deel neerslag afkomstig uit andere Europese landen. De Drentsche Aa, ook een drinkwaterbron, wordt geheel gevoed wordt door regenwater dat valt op het Drents Plateau.

Een deel van het oppervlaktewater wordt na een voorzuivering getransporteerd naar de duinen in Noord- en Zuid-Holland en Zeeland. Daar infiltreert het in de zandbodem. De bodempassage is de natuurlijke zuivering, waarna het verder wordt gezuiverd op een drinkwaterzuivering.

Een ander deel wordt eerst opgeslagen in spaarbekkens. Het water komt hier tot rust zodat bezinking van vaste stoffen en natuurlijke zuiveringsprocessen kunnen plaatsvinden.

Oevergrondwater

5 procent van het drinkwater wordt hiervan gemaakt.

Een mengvorm van grond- en oppervlaktewater. Via bronputten, enkele tientallen meters diep en op enige afstand van een rivier, wordt het water bijna horizontaal door de bodem aangetrokken en heeft daarmee een verblijftijd van enkele jaren. Hier vindt een natuurlijke zuivering plaats.

 Ook de energietransitie brengt uitdagingen met zich mee, zoals toenemende drukte in de ondergrond door geothermie, warmtenetten en warmte- en koudetechnieken. Daarnaast zorgen stoffen zoals nitraat, bestrijdingsmiddelen, medicijnresten en opkomende stoffen uit bijvoorbeeld industriële lozingen voor risico op verontreiniging.

Alle drinkwaterbedrijven op een rij

Hieronder vind je een overzicht van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven, hun verzorgingsgebied, de herkomst van het kraanwater en een selectie van specifieke uitdagingen waarvoor ze staan.

Vitens

Overijssel, Gelderland, Flevoland, Friesland en Utrecht

Aantal klanten: 5,7 miljoen

Type waterwinning: grondwater en oevergrondwater

Bronnen: Vitens beschikt over 110 waterwingebieden waar grondwater wordt opgepompt. Het grondwater is afkomstig van neerslag of is in het verleden meegevoerd door rivieren en uiteindelijk de bodem ingesijpeld. De grondwatervoorraden bevinden zich tussen de 20 tot 200 meter diepte. De tussenliggende bodemlagen vormen natuurlijke filters.

Uitdagingen, onder andere:

  • Drukte in de ondergrond. Meerdere functies die elkaar uitsluiten (zoals drinkwater en geothermie), maar die wel allemaal een plaats moeten hebben.
  • Noodzaak voor het aanwijzen/reserveren van aanvullende strategische grondwatervoorraden, om in de toekomst drinkwatervoorziening te kunnen blijven borgen.
  • Overschrijding van onttrekkingsvergunningen bij langdurige droogte
  • Uitspoeling van nitraat en gewasbeschermingsmiddelen naar grondwatervoorraden.

Evides Waterbedrijf

Zeeland, het zuidwesten van Zuid-Holland en de Brabantse Wal

Aantal klanten: 2,5 miljoen

Type waterwinning: oppervlaktewater, grondwater en geïnfiltreerd duinwater

Bronnen: Het drinkwater van Evides is voor ruim 80 procent afkomstig uit de Maas. Van het Maaswater wordt alleen de beste kwaliteit ingenomen, waarna het in drie achtereenvolgende spaarbekkens verblijft, die dienen als zoetwatervoorraad. Daar vindt ook natuurlijke voorzuivering plaats. Van hieruit gaat het water naar drinkwaterproductielocaties in Zuid-Holland en Zeeuws-Vlaanderen, waar het tot drinkwater wordt gezuiverd. Ook het Haringvliet is een oppervlaktewaterbron: Evides infiltreert Haringvlietwater in de duinen bij Ouddorp en Haamstede om daar vervolgens drinkwater uit te bereiden. Daarnaast onttrekt Evides grondwater in Dordrecht en op de Brabantse Wal.

Uitdagingen, onder andere:

  • De aanvoer van voldoende zoetwater van goede kwaliteit staat onder druk door zaken als klimaatverandering, verzilting en industriële lozingen

Oasen

Verzorgingsgebied: oostelijk deel van Zuid-Holland en een klein deel van de provincie Utrecht

Aantal klanten: 775.000

Type waterwinning: oevergrondwater en grondwater

Bronnen: Het grondwater dat Oasen gebruikt voor hun drinkwaterproductie bestaat hoofdzakelijk uit voormalig oppervlaktewater dat via rivieroevers de bodem is ingetrokken of geïnfiltreerd. Oorspronkelijke bronnen zijn onder meer de Lek, de Oude Rijn, de Noord en de Nieuwe Maas. De grondwatervoorraden bevinden zich tussen de 15 en 100 meter diepte.

Uitdagingen, onder andere:

  • Toenemende verzilting van de Lek door warmere zomers in combinatie met de stijging van de zeespiegel
  • Verontreinigingen in rivierwater zoals geneesmiddelen en stoffen uit de industrie
  • Onderhoud en beheer van de infrastructuur in een dynamische omgeving met andere belanghebbenden

Dunea

Verzorgingsgebied: westelijk deel van Zuid-Holland

Aantal klanten: 1,4 miljoen

Type waterwinning: oppervlaktewater

Bronnen: Van nature is grondwater aan de kust te zout om te benutten als drinkwater. Het drinkwater van Dunea is afkomstig uit de Afgedamde Maas, een zijtak van de Maas. Dat water wordt vervolgens geïnfiltreerd in de duinen, die een natuurlijk zuiveringsfilter vormen. Als reservebron maakt Dunea gebruik van de Lek, bijvoorbeeld bij een extreem hoge watervraag of wanneer andere innamepunten tijdelijk onbruikbaar zijn.

Uitdagingen, onder andere:

  • Opwarming drinkwater in leidingnet stedelijk gebied door stijgende temperaturen en versteende binnensteden
  • Verzilting bij droogte door dalende tegendruk zoetwater van de rivier in combinatie met een stijgende zeespiegel
  • Verontreinigingen in de Maas van onder meer industriële lozingen

PWN

Verzorgingsgebied: Noord-Holland, uitgezonderd Amsterdam en Waterschap Amstel Gooi en Vecht

Aantal klanten: 1,5 miljoen

Type waterwinning: oppervlaktewater, grondwater en natuurlijk duinwater

Bronnen: PWN heeft het IJsselmeer als voornaamste waterbron. Vanaf het innamepunt bij Andijk wordt een groot deel van het water richting de infiltratiegebieden in de Noord-Hollandse duinen gepompt, waar het op een natuurlijke manier wordt gezuiverd. Het overige deel wordt met gezuiverd met geavanceerde technieken. Het duingebied dient tevens als reservebron.

Uitdagingen, onder andere:

Waternet

Verzorgingsgebied: Gemeente Amsterdam en Waterschap Amstel Gooi en Vecht

Aantal klanten: 1,3 miljoen

Type waterwinning: oppervlaktewater en natuurlijk duinwater

Bronnen: Het drinkwater van Waternet is afkomstig uit twee verschillende bronnen. Tweederde wordt gewonnen uit het Lekkanaal bij Nieuwegein, waarna het wordt gezuiverd in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Het overige deel komt uit de Bethunepolder. Dat water wordt eerst natuurlijk gezuiverd in de Waterleidingplas en vervolgens in Weesperkarspel.

Uitdagingen, onder andere:

  • Opwarming drinkwater in leidingnet in binnenstad Amsterdam door stijgende temperaturen en verstening
  • Verzilting in het Lekkanaal

Brabant Water

Verzorgingsgebied: Noord-Brabant

Aantal klanten: 2,5 miljoen

Type waterwinning: grondwater

Bronnen: Het drinkwater van Brabant Water komt diep uit de Brabantse bodem tot ongeveer 300 meter diepte. De oorsprong van het grondwater is voornamelijk neerslag van soms wel duizenden jaren geleden. Na zuivering door zandfilters en het toevoegen van zuurstof wordt het drinkwater opgeslagen.

Uitdagingen, onder andere:

  • Beperking grondwateronttrekking in combinatie met groeiende drinkwatervraag door toename bevolking en economische activiteiten
  • Uitspoeling nitraat en gewasbeschermingsmiddelen naar grondwater

Waterleiding Maatschappij Limburg

Verzorgingsgebied: Limburg

Aantal klanten: 515.000

Type waterwinning: grondwater en oppervlaktewater

Bronnen: Ongeveer 80 procent van het drinkwater van WML is afkomstig van grondwater. Om de schadelijke effecten van grondwaterwinning, zoals een dalende grondwaterstand, zoveel mogelijk te beperken, wordt voor het overige deel gebruik gemaakt van oppervlaktewater. De Maas vormt daarvoor de belangrijkste bron.

Uitdagingen, onder andere:

  • Te hoge nitraatuitspoeling naar grondwatervoorraden door landbouw in combinatie met zand- lössgrond
  • Daling grondwaterpeil in Roerdalslenk
  • Industriële verontreinigingen in de Maas

Waterbedrijf Groningen

Verzorgingsgebied: Groningen

Aantal klanten: 575.000

Type waterwinning: grondwater en oppervlaktewater

Bronnen: Voor het Groningse drinkwater gebruikt Waterbedrijf Groningen grondwater als voornaamste bron. Dat grondwater wordt opgepompt in waterwingebieden in het Drents Plateau. Zo’n 16 procent van het drinkwater wordt geproduceerd uit oppervlaktewater, afkomstig uit de Drentsche Aa.

Uitdagingen, o.a.:

  • Verzilting vanuit het noorden door stijgende zeespiegel en bodemdaling
  • Uitspoeling nitraat en gewasbeschermingsmiddelen naar grondwater en Drentsche Aa in gebieden met landbouw

WMD Drinkwater

Verzorgingsgebied: Drenthe

Aantal klanten: 500.000

Type waterwinning: grondwater

Bronnen: Waterleidingmaatschappij Drenthe produceert op verschillende plekken in de provincie drinkwater uit grondwater. Dat water is afkomstig van neerslag van tientallen tot soms wel honderden jaren geleden. Filterende zand- en kleilagen zorgen voor natuurlijke zuivering.

Uitdagingen, onder andere:

  • Gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbronnen
  • Vervanging productiestations en leidingnet door veroudering en kwetsbare veenbodem
Deel dit bericht

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *