Wet- en regelgeving rond drinkwater

Waterschappen, provincies, gemeenten, drinkwaterbedrijven, maar ook bedrijven en particulieren: wie te maken heeft met drinkwater, krijgt vroeg of laat te maken met de uitgebreide wet- en regelgeving. Een beknopt overzicht.

bodembescherming

De wetten en regelgeving die betrekking hebben op drinkwater zijn in twee categorieën onder te verdelen. Wetten en regels die gaan over de drinkwaterkwaliteit, dus over alles wat er gebeurt tussen de winning, de zuivering en de distributie van kraanwater en wetten en regels ter bescherming van de bronnen van dat kraanwater: het oppervlaktewater en het grondwater.

Drinkwaterwet en drinkwaterbesluit

De Drinkwaterwet en het drinkwaterbesluit behoren tot de eerste categorie. Zij gaan vooral over de drinkwaterkwaliteit van het kraanwater in Nederland. De overheid heeft hiervoor kwaliteitseisen vastgelegd, bijvoorbeeld over hoeveel stoffen en organismen er maximaal in het kraanwater mogen voorkomen. Deze wetgeving is niet alleen relevant voor drinkwaterbedrijven. De openbare drinkwatervoorziening is van groot maatschappelijk belang. Daarom is in de Drinkwaterwet een specifieke zorgplicht, gericht aan alle bestuursorganen opgenomen om te zorgen voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening. Daarnaast hebben ook installateurs ermee te maken. Zij mogen bijvoorbeeld alleen goedgekeurde producten zoals kranen en leidingen gebruiken en die op een bepaalde manier toepassen om te voorkomen dat het kraanwater vervuild raakt.

Bronbescherming

Voor de bescherming van de bronnen voor drinkwater wordt het wat betreft wetten en regels best ingewikkeld. Een overzicht van de Europese kaders tot de lokale regels.

Kaderrichtlijn Water (KRW)

De Kaderrichtlijn water (KRW) is een Europese richtlijn die ervoor moet zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in heel Europa in orde is. Kort samengevat: oppervlaktewater en grondwater moet schoon genoeg zijn om er redelijk eenvoudig drinkwater van te maken. Bedreigingen voor schoon water zijn ondermeer stoffen uit gewasbeschermingsmiddelen, mest, medicijnresten of industriële lozingen, waarbij er extra aandacht is voor Zeer Zorgwekkende Stoffen.

Stroomgebiedbeheerplannen

De richtlijnen van de KRW zijn verder uitgewerkt in Stroomgebiedbeheerplannen (sgbp’en), die zes jaar gelden en worden vastgesteld door Regionale Ambtelijke Overleggen (RAO’s) en Regionale Bestuurlijke Overleggen (RBO’s). Hierin zitten vertegenwoordigers van de provincies, de waterschappen en soms gemeenten en niet-overheden. Rijkswaterstaat heeft in deze overleggen een coördinerende rol. De gemaakte plannen worden teruggekoppeld aan de Europese Commissie, die controleert of Europese wetgeving goed wordt nageleefd door de lidstaten.

Nederland is verdeeld over vier internationale stroomgebieddistricten: Rijn, Maas, Schelde en Eems. Er worden niet alleen afspraken vastgelegd over die grote waterwegen, maar over al het oppervlaktewater en het grondwater in dat gebied.

Europese regels waterbeheer

Naast de Europese Kaderrichtlijn Water zijn er nog andere Europese richtlijnen waaraan het waterbeheer moet voldoen in Nederland: de Drinkwaterrichtlijn, de Grondwaterrichtlijn, de Hoogwaterrichtlijn, de Kaderrichtlijn mariene strategie, de Nitraatrichtlijn, de Richtlijn prioritaire stoffen, de Richtlijn stedelijk afvalwater, de Richtlijn aquatisch milieu, de Viswater- en Schelpdierwaterrichtlijn en de Zwemwaterrichtlijn.

De Waterwet

De Waterwet wordt ook wel een ‘watersysteemwet’ genoemd. De wet maakt integraal waterbeheer mogelijk. Het zorgt ervoor dat de Rijksoverheid, waterschappen, gemeenten en provincies maatregelen kunnen nemen om overstromingen te voorkomen en om wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging tegen te gaan. Ook voorziet de wet in het toekennen van functies voor het gebruik van water zoals scheepvaart, drinkwatervoorziening, landbouw, industrie en recreatie. Afhankelijk van de functie worden eisen gesteld aan de kwaliteit en de inrichting van het watersysteem.

Wet bodembescherming (Wbb)

In de Wet bodembescherming staan regels ter bescherming van de bodem en het grondwater. De wet gaat niet alleen over nieuwe bedreigingen voor de bodem, het gaat ook over hoe bestaande bodemverontreiniging moet worden aangepakt. Een belangrijk onderdeel van de wet is de ‘zorgplicht’. Kort en goed samengevat: de vervuiler van de grond en/of het grondwater zorgt ook voor het opruimen van die verontreiniging. Vervuilers krijgen dan ook te maken met de Wet Milieubeheer en de Nationale Richtlijn Bodembescherming (NRB), waarin staat hoe die verontreiniging moet worden opgeruimd. De provincie, gemeenten en het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat moeten dit handhaven. De Wet bodembescherming zal waarschijnlijk in 2021 opgaan in de nieuwe Omgevingswet.

Provinciaal beschermingsbeleid

De Wet Bodembescherming geldt voor het hele land. In gebieden waar drinkwater wordt geproduceerd van grondwater gelden strengere regels. Hoe dichter je bij de ‘put’ komt (de plek waar de waterwinning plaatsvindt), hoe strenger de regels. Er zijn drie zones: het waterwingebied, het grondwaterbeschermingsgebied en het intrekgebied. In elke provincie is in omgevingsverordeningen vastgelegd wat wel en wat niet is toegestaan in deze gebieden. De landelijke Wet milieubeheer stelt de kaders vast, provincies kunnen zelf nuances aanbrengen in die regels.

Zone 1: Het waterwingebied

Het waterwingebied is het gebied in de nabije omgeving van de waterwinning zelf. In feite mag hier helemaal niets met de grond of het grondwater gebeuren, omdat dit ook direct invloed heeft op de kwaliteit van het drinkwater. Daarom zijn deze gebieden bijna altijd in het bezit van de drinkwaterbedrijven zelf.

Zone 2: Het Grondwaterbeschermingsgebied

Trek een grotere cirkel rond de waterwinning: dit is het Grondwaterbeschermingsgebied. Hoe groot die cirkel is, hangt af per provincie. In de regel gaat het om het gebied waar het regenwater dat in de grond zakt er tot 25 jaar over doet om de bron te bereiken. Dit zijn vrijwel altijd landelijke gebieden, te herkennen aan de blauwe bordjes. Hier gelden strengere regels op het gebied van chemische verontreiniging, ook voor bewoners in deze gebieden. Zij mogen bijvoorbeeld geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken in hun tuin. Fabrieken en tankstations zul je hier niet tegenkomen.

Zone 3: Het intrekgebied

Trek een nog veel grotere cirkel rond de bron van het grondwater: dit is het intrekgebied. Regenwater wat hier in de bodem zakt zal ‘ooit’ in de bron terechtkomen. Hier gelden alleen planologische restricties. Gemeenten en provincies kunnen in dit gebied besluiten of en onder welke voorwaarden potentieel vervuilende bedrijven zich mogen vestigen.

Structuurvisie Ondergrond (STRONG)

De provincie is verantwoordelijk voor de grondlaag waar het grondwater zich in bevindt: van dertig tot ongeveer 200 meter diepte. Vanuit de nog diepere grondlagen kan gas, olie en zout worden gewonnen. Deze grondlaag kan ook worden gebruikt voor CO2-opslag en geothermie. Kortom: de drukte neemt toe in de ondergrond en elke nieuwe ontwikkeling heeft invloed op het grondwater. Om die belangen goed tegen elkaar af te wegen is er de Structuurvisie Ondergrond (STRONG), die overheden en bedrijven kunnen gebruiken om goede besluiten te nemen.

Deel dit bericht

Comments 10

  1. ik heb een vraag in hoever het drinkwaterbedrijf verantwoordelijk is voor niet alleen de kwaliteit van het drinkwater maar ook voor de aanvoerleidingen ,afsluiters,voor de meter,etc ik heb begrepen dat de verantwoordelijkheid voor bijvoorbeeld appartementen anders is geregeld dan voor laagbouw woningen enig idee waar ik dat kan vinden

    1. Post
      Author

      Uw drinkwaterbedrijf is in principe verantwoordelijk voor de installatie tot de watermeter in een woning. De verdere aansluiting en het onderhoud van de leidingen en bijvoorbeeld kranen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar van de woning. Het is altijd aan te raden om dit soort werkzaamheden door een professional te laten uitvoeren.

  2. goed om te weten dat de verantwoordelijkheid van het drinkwaterbedrijf tot de watermeter in de woning is,een medewerker van het waterbedrijf groningen vertelde mij dat dit niet voor appartementen was maar uitsluitend voor eens gezins woningen ,aangezien wij problemen hebben-gehad met de afsluiter voor de meter en inmiddels hebben opgelost vond ik het al een vreemd verhaal,vandaar mijn vraag.

    1. Post
      Author

      Er zijn tien drinkwaterbedrijven in Nederland en vele verschillende soorten aansluitingen. Feitelijk zijn er twee smaken. Een woning heeft een eigen watermeter (geldt inderdaad bijna altijd voor bijvoorbeeld gezinswoningen) of een woning heeft geen eigen watermeter die is geïnstalleerd door het drinkwaterbedrijf (dit geldt vaker voor appartementen). Hoe het precies zit met uw eigen aansluiting kunt u altijd het beste vragen aan uw eigen drinkwaterbedrijf. Zij weten precies hoe het zit.

  3. Ik heb een vraag over een nieuw te bouwen woning op een bestaande kavel. Deze kavel is gelegen in een zgn. intrekkings-gebied. (locatie is Zetten, Magdalena 6) Mogen we hier een aardwarmte-pomp plaatsen met een verticale of horizontale warmtewisselaar ?

    1. Post
      Author

      Beste Sil, je mag zelf bepalen welk water je zelf wilt drinken. Je mag dus ook zelf bijvoorbeeld regenwater proberen te zuiveren voor consumptie. We raden je het niet meteen aan, maar verboden is het niet. Wat uitdrukkelijk niet mag, is dat ‘zelfgemaakte’ drinkwater door anderen te laten drinken. Je kunt er namelijk wel echt ziek van worden. In ons verhaal over regenwater kun je daar meer over lezen.

  4. Beste,
    Hoe zit het met wet- en regelgeving omtrent de drinkwaterleidingen in de ondergrond?
    Weten jullie toevallig websites waar ik hier meer informatie over kan vinden?

    Alvast bedankt!

  5. Beste, goedemorgen,

    Kunt u mij helpen aan de juiste route, van wie of welke te benaderen lichamen zoals b.v. drinkwater bedrijven, provinciale afdelingen en / of wellicht overheidsinstanties, maar gemeenten mag ook, die in eerste instantie juridisch eindverantwoordelijk zijn, om adequaat op te treden bij drinkwater lekkages die soms tot enorme schade kunnen leiden?

    Mijn vraag heeft betrekking op een meetmethodiek die lekkages aangeeft als deze er is enerzijds, maar ook kan voorspellen in de toekomst anderzijds.
    Ik zoek echter het juiste lichaam die hier in eerste instantie dus eindverantwoordelijk voor is om draagkracht te vinden om deze meetmethodiek in te gaan zetten. Mede ook gezien de toename van spontane drinkwaterleidingen explosies, die, zoals eerder aangegeven heel veel onnodige extra kosten met zich meenemen. Daarnaast uiteraard meerdere aspecten, die alleen maar geld kosten.
    Ik heb het hier dus over het belangrijkste medium dat een mens nodig heeft!

    Uw informatie, advies wordt zeer op prijs gesteld.

    Mvg,

    Cees Veth
    Akersloot

  6. Ik wil graag een eigen drinkwatervoorziening, bij mijn nog te bouwen woning. Leidingwater is meer dan 300m verderop. Zijn er bedrijven die hier in gespecialiseerd zijn? Zijn er wetten en regels waar ik mij aan moet houden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *