De Omgevingswet: wat zijn de raakvlakken met drinkwater?

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Hoewel de Drinkwaterwet niet in de nieuwe wet wordt opgenomen, is de Omgevingswet wel belangrijk voor de drinkwatersector. Hoe zorgt de wet ervoor dat drinkwaterbelangen worden gewaarborgd? En welke rol vervullen drinkwaterbedrijven daarbij?

De fysieke leefomgeving – waar de Omgevingswet over gaat – heeft op verschillende plekken raakvlakken met drinkwater, zegt Tim de Rudder, strategisch omgevingsmanager bij de drinkwaterbedrijf PWN. “Drinkwaterbedrijven produceren drinkwater van grond- en oppervlaktewater. Activiteiten boven en onder de grond kunnen invloed hebben op de kwaliteit en kwantiteit daarvan, zoals industrie en warmtewinning. Daarnaast liggen er in de bodem diverse transportleidingen, zowel van ons als andere netbeheerders. Die komen soms letterlijk met elkaar in aanraking.”

Houvast voor omgevingsplannen

De Omgevingswet bundelt 26 huidige wetten die betrekking hebben op de openbare ruimte en de ondergrond. De nieuwe wet moet gemeenten houvast bieden bij het opstellen van een omgevingsvisie en het maken van de uiteindelijke omgevingsplannen, bijvoorbeeld de aanleg van een windmolenpark, ondergrondse werkzaamheden of de komst van een bedrijventerrein. Het samenvoegen van verschillende wetten, zoals de Wet milieubeheer en de Wet bodembescherming, moet de opstart van zulke projecten eenvoudiger maken en maakt bovendien een einde aan wetgeving die elkaar tegenspreekt. Het gaat om de balans tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving.

Het gaat om de balans tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving

Waterwet wordt opgenomen in Omgevingswet

Een wet die ook wordt opgenomen in de Omgevingswet, is de Waterwet. Die wet regelt op basis van de Europese Kaderrichtlijn (KRW) en de Grondwaterrichtlijn (GWR) het beheer van grond- en oppervlaktewater. Daarnaast zorgt de Waterwet voor een goede samenhang tussen ruimtelijke ordening en het waterbeleid van de overheid en extra bescherming in waterwingebieden. De Rudder: “Dat blijft gewoon hetzelfde in de Omgevingswet, alleen worden die regels voortaan gecombineerd met andere wetgeving over onder meer milieu, infrastructuur en bodem.”

Drinkwaterwet blijft apart bestaan

Een wet die ondanks de introductie van de Omgevingswet wel afzonderlijk blijft bestaan, is de Drinkwaterwet. Die wet beschrijft de zorgplicht van de overheid en de leveringsplicht die drinkwaterbedrijven hebben en de kwaliteitseisen waar kraanwater aan moet voldoen. Volgens De Rudder heeft die scheiding te maken met het maatschappelijke belang van drinkwater. “Dat belang is zo groot dat het niet moet worden verankerd in een algemene wet. Maar voor de uitvoer van de Drinkwaterwet zijn we wel afhankelijk van andere bestuursorganen. Het is zaak dat zij het drinkwaterbelang in het vizier hebben.”

Handboek Omgevingswet en Bestuursakkoord Water

Om drinkwater bij besluitvorming over de leefomgeving een prominente plek te geven, heeft de branchevereniging van drinkwaterbedrijven in Nederland (Vewin) een speciaal Handboek Omgevingswet opgesteld. PWN heeft dit vertaald naar een praktisch handvat van vier punten met de belangrijkste opgaven, die overheden vervolgens in een omgevingsvisie, -verordening of -plannen kunnen waarborgen:

  • Zorgen voor voldoende grondwater van goede kwaliteit
  • Zorgen voor voldoende oppervlaktewater van goede kwaliteit
  • Bescherming van de drinkwaterinfrastructuur
  • Bescherming van de natuur in relatie tot waterwinning

Het Handboek werd eind vorig jaar aan minister Van Nieuwenhuizen uitgereikt. In het Bestuursakkoord Water (BAW) zijn nog aanvullende afspraken gemaakt over de betrokkenheid van de drinkwatersector.

Juridische verplichting

Volgens De Rudder zorgen het Handboek Omgevingswet en de BAW ervoor dat drinkwaterbedrijven voortaan in een vroeg stadium bij projectplannen betrokken worden. “Nu kan het gebeuren dat een gemeente plannen maakt voor bijvoorbeeld een nieuwe rotonde en er pas bij de uitvoering achter komt dat op die plek een belangrijke drinkwaterleiding ligt. Dan moeten wij die ineens gaan verleggen of de plannen voor de rotonde moeten worden gewijzigd. Als we elkaar al vooraan in het proces treffen, kunnen we gezamenlijk een goede afweging maken over de meest geschikte plek voor de rotonde. Daarmee voorkomen we onnodige ingrepen aan het drinkwaterleidingnet en overlast voor de omgeving.”

“De grootste uitdaging ligt in steeds drukker wordende ondergrond”

Ondergrondse uitdaging

De grootste uitdaging van de vier aandachtspunten ligt in de ondergrond, zegt De Rudder. “Het is nu al heel druk in de ondergrond met kabels en leidingen, vooral in stedelijk gebied. Die drukte zal naar verwachting verder toenemen. Door de energietransitie zullen op veel plekken gasleidingen worden vervangen door warmtenetten en wordt er veel gegraven in de ondergrond. Het is belangrijk dat we daar als drinkwaterbedrijven nauw bij betrokken zijn. Wanneer bijvoorbeeld warmtenetten te dicht bij drinkwaterleidingen liggen, kan het leidingwater opwarmen, waardoor bacteriegroei kan ontstaan.”

Andere partijen kijken mee

De waarborging van de kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater en natuurbeheer verdienen volgens De Rudder ook blijvende aandacht, maar worden momenteel goed gemonitord. “Bij grond- en oppervlaktewaterbeheer zijn grote partijen als Rijkswaterstaat, provincies en waterschappen alert. Voor grondwater is de ontwikkeling van warmtetechnieken zoals geothermie nog wel een aandachtspunt. Maar in Nederland hebben we genoeg ruimte om ook buiten grondwaterbeschermingsgebieden de bodem in te gaan.”

Actievere rol drinkwaterbedrijven

Tot slot benadrukt De Rudder dat drinkwaterbedrijven vaker naar buiten moeten treden. “Door de Omgevingswet krijgen we een actievere rol en kunnen we ons meer begeven in de wereld van de ruimtelijke ordering. Meer samenwerking en meer maatwerk op regionaal niveau. De Omgevingswet biedt mooie kansen, die moeten we benutten.”

Deel dit bericht

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *