Zitten er microplastics in drinkwater?

Ze vaak te klein om het blote oog te zien: microplastics in water. Maar zo gering als hun oppervlakte is, zo groot kan de schade zijn die ze aanrichten voor mens en milieu. Hoe zorgen drinkwaterbedrijven ervoor dat er geen microplastics in drinkwater belanden?

microplastics in drinkwater

Plastic soup

Microplastics kennen we van de plastic soup: de grote hoeveelheid plastic die ronddrijft in de oceanen. Dat levert de bekende beelden op: een schildpad verstrikt in een plastic verpakking of een dode meeuw die vol zit met plastic objecten. De laatste jaren is er dan ook steeds meer aandacht voor het plasticprobleem. Ron Jong, specialist procestechnologie van drinkwaterbedrijf Vitens. “We zien het ook op kleinere schaal, watervlooien en vissen die vol zitten met microplastics, kleine plastics kleiner dan vijf millimeter.”

Microplastics in oppervlaktewater

Deze microplastics kunnen kleine deeltjes zijn van grotere plastic voorwerpen zoals tasjes en flesjes, maar ook scrubs uit cosmetische producten. Via de gootsteen, het doucheputje of de wasmachine verdwijnen de stukjes plastics vervolgens in het riool, waarna ze in het oppervlaktewater terechtkomen. Ook slijtsel van autobanden kan in oppervlaktewater belanden, vaak via afvoer van regenwater. Jong: “Ze glippen deels door de afvalwaterzuivering heen, die haalt alleen opgeloste stoffen zoals stikstof en fosfaten uit het water.” Uit een proef bij een rioolwaterzuivering in het Noord-Hollandse Wieringerwerf blijkt trouwens dat veel van die microplastics er toch uit de filteren zijn met een zogenoemd bellenscherm.

‘Drinkwaterbedrijven kunnen microplastics er makkelijk uitfilteren’

Microplastics in drinkwater

Dat klinkt niet best. Hoe zit het dan met ons kraanwater? Zitten er microplastics in drinkwater? Over die kleine deeltjes tussen 0,05 mm en 5 mm hoeven we ons volgens Jong geen zorgen te maken. “Een drinkwaterbedrijf kan die deeltjes makkelijk eruit filteren voordat het water het drinkwaternet ingaat.” Ze brengen de drinkwaterkwaliteit dus niet in gevaar.

WHO-onderzoek: geen gevaar voor gezondheid

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO kwam na uitgebreid onderzoek tot dezelfde conclusie. Microplastics bleken wereldwijd wel in hele kleine concentraties voor te komen in drinkwater uit de kraan en in flessenwater, maar die hoeveelheden hebben geen effect op de gezondheid. Wel pleit de organisatie voor meer gericht onderzoek naar microplastics omdat de hoeveelheid microplastics in het milieu zal blijven toenemen.

Nederlands vervolgonderzoek

In Nederland lopen op dit moment vijftien deelonderzoeken om meer duidelijkheid te krijgen over de effecten van microplastics op de mens. Uit de voorlopige onderzoeksresultaten kunnen nog geen conclusies worden getrokken, maar het lijkt er wel op dat microplastics minder onschuldig zijn dan eerder werd aangenomen. Zo lijken die hele kleine stukjes plastic in onze longen schade aan te richten.

Flessenwater kan worden ‘besmet’ met microplastics door de dop of de fles zelf

Wel mogelijk in flessenwater

In kraanwater zitten dus amper microplastics. In flessenwater komen ze iets vaker voor. Dat bleek uit een ander groot internationaal onderzoek. Van de 259 onderzochte flessen bevatte 93 procent microplastics, met een gemiddelde van 325 deeltjes microplastic per liter, aldus de onderzoekers. Vermoedelijk komt dat doordat dit gezuiverde water als het ware ‘besmet’ kan worden met kleine stukjes plastic die afkomstig zijn van de dop of de fles zelf.

Nanodeeltjes: nóg veel kleiner

Lastiger is het vraagstuk rond nanodeeltjes. Dit zijn deeltjes die vele malen kleiner zijn dan microplastics. “Ze hebben een grootte van maximaal honderd nanometer (een nanometer = een miljoenste millimeter, red.) en zijn niet met het blote oog zichtbaar”, zegt Jong.

Nog veel onbekend

Nanodeeltjes zijn metalen deeltjes die worden gebruikt voor antibacteriële coatings in kleding en in cosmetica en zonnebrandcrème. En komen ze uiteindelijk ook in het milieu terecht. Vooral via de lucht en via voeding krijgen we het binnen. Uit onderzoek blijkt dat in de bronnen voor Nederlands kraanwater, het grondwater en oppervlaktewater, ook hele kleine concentraties nanodeeltjes zitten. Of het ook in kraanwater zit en wat voor gevolgen dit heeft voor onze gezondheid is niet bekend. Daar wordt nu uitgebreid onderzoek naar gedaan.

Deel dit bericht

Comments 8

  1. Pingback: ‘Adaptatie vraagt om techniek, beleid én ethiek’ | Drinkwaterplatform

    1. Zeer waarschijnlijk niet. Biologische membranen zijn bewezen doorlaatbaar voor nanoplastics, die zijn aangetroffen in levende cellen en via o.a. chronische oxidatieve stress verantwoordelijk voor stoornissen in celdeling, groei en ontwikkeling.
      Zie o.a. Scientific Reports 7, january 2017: Adverse effects of microplastics and oxidative stress induced .. etc., Chang-Bum Jeong et al., Department of Biological Science, Sungkyunkwan University South Korea.

  2. Wat kan men zelf thuis doen qua aanpassing op het drinkwaternet?
    Filter plaatsen en welke dan?
    Mbt flessen drinkwater is ook bekend welke dit niet bevatten? De 7% zeg maar die er vrij van zijn of in iedergeval die minder bevatten.

    1. Post
      Author

      In het verhaal staat dat de microplastics er al uit worden gefilterd door het drinkwaterbedrijf. Een filter plaatsen op je kraan is dus overbodig. En bij flessenwater komen die microplastics er vooral in op het moment dat je de dop losdraait. Als je microplastics wilt vermijden kun je dus het beste gewoon kraanwater drinken uit een glas.

  3. Van de week heb ik de ‘broes’ van de kraan moeten schoonmaken omdat de straal ‘verstoord’ werd. Er bleek een witte gelei-achtige massa in te zitten die het merendeel van de gaatjes verstopten. Kunnen dat microplastics zijn?

    1. Post
      Author

      Dat is waarschijnlijk ‘gewone’ kalkaanslag. Als er al microplastics in het kraanwater zouden zitten (en die kans is heel klein), dan zijn die deeltjes zo klein dat ze moeiteloos door het filter in de kraan glippen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *