Waterschaarste in Nederland: niet ondenkbaar

Effecten van klimaatverandering zoals langdurige droogte en zeespiegelstijging hebben wereldwijd grote gevolgen voor de drinkwatervoorziening. Dat klinkt als een ver-van-ons-bed-show, maar waterschaarste in Nederland is geen ondenkbaar scenario.

waterschaarste in nederland

Drinkwatervoorziening onder druk

Door klimaatverandering staat de drinkwatervoorziening nu al onder grote druk op sommige plekken in de wereld. Het bekendste voorbeeld is Zuid-Afrika. Door langdurige droogte was begin 2018 op sommige plekken nog maar een kwart van drinkwaterbronnen beschikbaar. De verlossende regen bleef uit, waardoor inwoners van de meest getroffen stad Kaapstad te maken kregen met strenge restricties.

Waterschaarste in Nederland

Hoewel deze situatie klinkt als een ver-van-ons-bed-show, speelt klimaatverandering ook een rol bij de Nederlandse drinkwatervoorziening. Zowel de winning van grondwater als van oppervlaktewater als bron voor drinkwater kunnen onder druk komen te staan. Waterschaarste in Nederland is dus geen ondenkbaar toekomstscenario. Provincies en drinkwaterbedrijven zijn daarom op zoek naar nieuwe bronnen voor drinkwater, zoals in Groningen.

Langdurige droogte

Door de droogte ontstaan lagere rivierwaterstanden. Daardoor neemt het totale volume water af en stijgen verhoudingsgewijs de concentraties verontreinigingen. Vooral drinkwaterbedrijven in Zuidwest-Nederland – waar weinig zoet grondwater voorradig is – moeten dan aan de bak bij de zuivering, omdat die grotendeels afhankelijk zijn van oppervlaktewater, bijvoorbeeld uit rivieren. Bovendien neemt het waterverbruik in periodes van droogte juist toe, bijvoorbeeld om de tuin te besproeien.

Bij droogte kan piekverbruik leiden tot een lagere waterdruk

Geen tekort, wel problemen

Thuis gaan we dat waarschijnlijk vooral merken aan de waterdruk. Er is namelijk ook in toekomst waarschijnlijk wel voldoende grondwater en oppervlaktewater om genoeg goed drinkwater te maken. Toch kan piekverbruik tijdens droogte leiden tot problemen in de waterlevering. met een lagere waterdruk als gevolg.

Heftige regenbuien

Klimaatverandering kan naast langere periodes van droogte ook zorgen voor meer heftige regenbuien. Dan valt er in korte tijd zoveel regen dat het riool overbelast raakt.  In dat geval kan niet al het afvalwater door de rioolwaterzuiveringsinstallatie worden verwerkt en komt het via de riooloverstort rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht. De kwaliteit van deze bron voor drinkwater heeft daaronder te lijden.

Gevolgen voor oppervlaktewaterwinning

  • Lagere waterstanden in rivieren door langere periodes van droogte
  • Hogere concentraties afvalstoffen en medicijnresten in oppervlaktewater
  • Lagere rivierwaterstanden in combinatie met zeespiegelstijging zorgt voor verzilting
  • Riool vaker overbelast door heftige regenbuien: overtollig afvalwater komt dan via riooloverstort ongezuiverd in het oppervlaktewater terecht

Aardwarmte en CO2-opslag onder de grond kunnen nadelig zijn voor grondwaterwinning

Grondwater minder gevoelig

Grondwatervoorraden zijn niet gevoelig voor droge periodes. Ze zijn soms wel honderd jaar oud en worden jaarlijks weer aangevuld met regenwater. Toch zijn er door klimaatveranderingen wel andere factoren waardoor deze bronnen onder druk komen te staan. Door de energietransitie wordt steeds vaker gekeken naar aardwarmte (warmteopslag onder de grond). Ook wordt gekeken naar CO2-opslag onder de grond. Beide kunnen nadelen hebben voor de winning van grondwater.

Gevolgen voor grondwaterwinning

  • Zeespiegelstijging veroorzaakt bodemverzilting
  • Meer ‘druk’ op de ondergrond door toename van activiteiten zoals geothermie en CO2-opslag

Toenemende watervraag

Tegelijkertijd groeit het aantal inwoners in Nederland en nemen industriële activiteiten toe. Op landelijk niveau betekent dat in het worstcasescenario in 2050 een toename van de drinkwatervraag van 30 procent, zo berekenden Deltares en het Centraal Planbureau. Met dat vooruitzicht heeft het Rijk in de Structuurvisie Ondergrond aan de provincies en drinkwaterbedrijven gevraagd watervoorraden aan te wijzen die op lange termijn kunnen worden ingezet voor de drinkwatervoorziening, zogeheten ASV’s: Aanvullende Strategische Voorraden.

Om aan de toenemende vraag te voldoen, zijn meer watervoorraden nodig

Aanvullende Strategische Voorraden

Aanvullende Strategische Voorraden zijn bronnen voor drinkwater die een robuuste drinkwatervoorziening mogelijk moeten maken op de middellange termijn. Deze gebieden worden vastgesteld door de provincies in samenwerking met drinkwaterbedrijven. Het zijn vaak ondieper gelegen grondwatervoorraden, die niet altijd worden beschermd door een afsluitende kleilaag.

Nationale Grondwater Reserves

Om er zeker van te zijn dat we in het geval van een ernstige calamiteit zoals een overstroming of een kernramp nog steeds over genoeg schoon drinkwater kunnen beschikken zijn er ook zogenoemde Nationale Grondwater Reserves (NGR’s) aangewezen. Dit zijn vaak dieper gelegen grondwatervoorraden die worden beschermd door een afsluitende kleilaag en die kunnen dienen als bron voor de productie van drinkwater.

Deel dit bericht

Comments 2

  1. Huishoudelijk water recycling is heel efficiënt en effectieve manier om het leidingwater gebruik aanzienlijke en structureel te verminderen en tevens ook de hoeveelheid afvalwater. Onze oplossing daarvoor is Hydraloop.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *