Waterschaarste in Nederland: actie is nodig

Effecten van klimaatverandering zoals langdurige droogte en zeespiegelstijging hebben wereldwijd grote gevolgen voor de drinkwatervoorziening. Ook in ons land neemt de waterschaarste toe. Als we niets doen komen we in de problemen.

waterschaarste in nederland

Drinkwatervoorziening onder druk

Door klimaatverandering, economische ontwikkelingen en bevolkingsgroei staat de drinkwatervoorziening onder druk. De gortdroge zomer van 2018 was voor Nederland een wake-upcall. Er dreigde een watertekort. De watervraag neemt in de toekomst alleen maar toe. Meer maatregelen zijn nodig om een veilige drinkwaterlevering in de toekomst te garanderen.

Waterschaarste in Nederland

De winning van grondwater en oppervlaktewater als bron voor drinkwater staat onder druk. Als we niets doen, komen we in de problemen. Provincies en drinkwaterbedrijven zijn daarom op zoek naar nieuwe bronnen voor drinkwater, zoals in Groningen. Dit noemen we Algemene Strategische Voorraden.

Langdurige droogte

Door de droogte ontstaan lagere rivierwaterstanden. Daardoor neemt het totale volume water af en stijgen verhoudingsgewijs de concentraties verontreinigingen. Vooral drinkwaterbedrijven in Zuidwest-Nederland – waar weinig zoet grondwater voorradig is – moeten dan aan de bak bij de zuivering, omdat die grotendeels afhankelijk zijn van oppervlaktewater, bijvoorbeeld uit rivieren. Bovendien neemt het waterverbruik in periodes van droogte juist toe, bijvoorbeeld om de tuin te besproeien.

Bij droogte kan piekverbruik leiden tot een lagere waterdruk

Geen tekort, wel problemen

Thuis kunnen we dat vooral merken aan de waterdruk. Piekverbruik tijdens droogte leidt tot problemen in de waterlevering, met een lagere waterdruk als gevolg. In de toekomst is een sproeiverbod niet ondenkbaar.

Heftige regenbuien

Klimaatverandering zorgt ook voor meer en heftigere regenbuien. Dan valt er in korte tijd zoveel regen dat het riool overbelast raakt. In dat geval kan niet al het afvalwater door de rioolwaterzuiveringsinstallatie worden verwerkt en komt het via de riooloverstort rechtstreeks in bijvoorbeeld sloten of rivieren terecht.

Gevolgen voor oppervlaktewaterwinning, zoals uit rivieren

  • Lagere waterstanden in rivieren door langere periodes van droogte
  • Hogere concentraties afvalstoffen en medicijnresten in oppervlaktewater
  • Lagere rivierwaterstanden in combinatie met zeespiegelstijging zorgt voor verzilting
  • Riool vaker overbelast door heftige regenbuien: overtollig afvalwater komt dan via riooloverstort ongezuiverd in het oppervlaktewater terecht

Aardwarmte en CO2-opslag onder de grond kunnen nadelig zijn voor grondwaterwinning

Drukte in de bodem

Door de energietransitie wordt steeds vaker gekeken naar aardwarmte (warmteopslag onder de grond). Ook wordt gekeken naar CO2-opslag onder de grond. Beide kunnen nadelen hebben voor de winning van grondwater. Zo kleven er risico’s aan het gebruik van geothermie, wko’s en gesloten bodemenergiesystemen. Ook zijn veel bodemenergiesystemen nog onder de radar.

Gevolgen voor grondwaterwinning

  • Zeespiegelstijging veroorzaakt bodemverzilting
  • Meer ‘druk’ op de ondergrond door toename van activiteiten zoals geothermie en CO2-opslag

Toenemende watervraag

Tegelijkertijd groeit het aantal inwoners in Nederland en nemen industriële activiteiten toe. Op landelijk niveau betekent dat met een worstcasescenario in 2040 een toename van de drinkwatervraag van 30 procent, volgens het RIVM. Met dat vooruitzicht heeft het Rijk in de Structuurvisie Ondergrond aan de provincies en drinkwaterbedrijven gevraagd watervoorraden aan te wijzen die op lange termijn voor de drinkwatervoorziening kunnen worden ingezet, zogeheten ASV’s: Aanvullende Strategische Voorraden.

Om aan de toenemende vraag te voldoen, zijn meer watervoorraden nodig

Aanvullende Strategische Voorraden

Aanvullende Strategische Voorraden zijn bronnen voor drinkwater die een robuuste drinkwatervoorziening mogelijk moeten maken. Deze gebieden worden vastgesteld door de provincies in samenwerking met drinkwaterbedrijven. Het zijn vaak ondieper gelegen grondwatervoorraden, die niet altijd worden beschermd door een afsluitende kleilaag.

Nationale Grondwater Reserves

Om er zeker van te zijn dat we in het geval van een ernstige calamiteit, zoals een overstroming of een kernramp, nog steeds over genoeg schoon drinkwater kunnen beschikken zijn er ook zogenoemde Nationale Grondwater Reserves (NGR’s) aangewezen. Dit zijn vaak dieper gelegen grondwatervoorraden die worden beschermd door een afsluitende kleilaag en die kunnen dienen als bron voor de productie van drinkwater. Ook is bij een extreem watertekort de verdringingsreeks van toepassing. Deze geeft aan hoe we bij watertekort het zoetwater moeten verdelen. Dit gaat om oppervlaktewater en niet om grondwater.

Watertransitie noodzakelijk

Nederland staat aan de vooravond van een watertransitie. Een nieuw watersysteem is noodzakelijk, zodat we beter water gaan vasthouden.  Door water vast te houden stroomt het niet meteen naar zee, maar sijpelt het in de grond als grondwater of belandt het in rivieren op sloten. Dit water kunnen we onder meer gebruiken om drinkwater te maken.

Deel dit bericht

Comments 3

  1. Huishoudelijk water recycling is heel efficiënt en effectieve manier om het leidingwater gebruik aanzienlijke en structureel te verminderen en tevens ook de hoeveelheid afvalwater. Onze oplossing daarvoor is Hydraloop.

  2. Wat als we van 2018 drie op een rij krijgen? Ga maar hard nadenken hoe we snel en efficiënt zout zoet maken.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *