Wat te doen met loden leidingen in huis?

In woningen en andere panden die zijn gebouwd voor 1960 kunnen ze nog voorkomen: loden leidingen. Dit type leiding is nog in naar schatting 100.000 tot 200.000 woningen in Nederland te vinden. Voor zwangere vrouwen en kleine kinderen tot en met 7 jaar kunnen kleine hoeveelheden lood in drinkwater gezondheidsrisico’s opleveren. Daarom adviseert de Gezondheidsraad huiseigenaren om loden waterleidingen te vervangen. Hoe? Drinkwaterbedrijf Dunea en loodgietersbranchevereniging Techniek Nederland geven advies.

Loden leidingen lood drinkwater

Loden leidingen in huis?

Loden leidingen worden sinds 1960 niet meer gebruikt bij de bouw van woningen en binnen installaties. Alle drinkwaterbedrijven hebben sindsdien vrijwel alle loden leidingen in het distributienetwerk vervangen door andere materialen. Op naar schatting 1500 plekken is dat nog niet gebeurd, maar deze leidingen worden zo snel mogelijk vervangen. Ook kunnen dit soort leidingen nog voorkomen in woningen en andere panden die zijn gebouwd voor 1960.

Eind 2019 bleek dat in maximaal 200.000 woningen in Nederland nog loden leidingen zitten. Soms is het loodgehalte in het drinkwater te hoog. In enkele gevallen werd tot negen keer de wettelijk toegestane hoeveelheid van 10 microgram per liter drinkwater gemeten.

Een loden leiding maakt een dof geluid als je erop tikt met een stuk metaal

Hoe herken je loden waterleidingen?

Een loden waterleiding in huis is eenvoudig te herkennen, zegt Nicole van Veldhoven van drinkwaterbedrijf Dunea. “Zoek in huis waar de watermeter zit, die is meestal in de meterkast te vinden. Aan beide kanten van de watermeter loopt de waterleiding. Zodra je een dof geluid hoort wanneer je er met bijvoorbeeld een lepel op slaat weet je dat je met lood te maken hebt.”

Let op zilverkleurige leidingen

Een andere manier is door naar de kleur van de leiding te kijken, vervolgt Van Veldhoven. “Loden leidingen zijn in principe dof grijs van kleur. Als je er echter met een schuurpapiertje overheen gaat, zal deze zilverkleurig worden.”

Lood in drinkwater zelf testen

Twijfel je of je nu wel of niet loden leidingen in huis hebt en of er lood in je drinkwater zit ? Je kunt het water uit de kraan ook zelf testen op aanwezigheid van lood. Let op dat je dit doet via een geaccrediteerd laboratorium. Dit kun je bijvoorbeeld doen via www.loodinwatertesten.nl. Dit is website van drie Nederlandse drinkwaterbedrijven in samenwerking met het Waterlaboratorium. Andere leveranciers zijn Water-lab en Aquador.

Hoe schadelijk is lood in drinkwater?

Lood is een zwaar metaal en hoort niet thuis in het menselijk lichaam. Toch is het vrijwel onmogelijk om geen lood binnen te krijgen, want we komen er dagelijks mee in contact. Het komt nog in hele kleine concentraties voor in het milieu. Het zit dus ook in ons voedsel (denk aan fruit, brood, groenten, aardappelen en granen) en als je loden leiding in huis hebt, krijg je ook een kleine hoeveelheid binnen via lood in drinkwater: ongeveer 5 procent van de totale loodinname. De concentratie in het water moet dan wel minder dan 10 microgram lood per liter zijn.

Onderzoek heeft aangetoond dat een teveel aan lood een negatieve invloed kan hebben op de ontwikkeling van hersenen en het zenuwstelsel van ongeboren en jonge kinderen tot en met 7 jaar. Het kan leiden tot een iets lager IQ (2 tot 5 punten) en gedragsveranderingen. Vooral zuigelingen die flesvoeding krijgen zijn kwetsbaar. Bij volwassenen kan een teveel aan lood leiden tot een hogere bloeddruk en nierproblemen. Het RIVM en de Gezondheidsraad berekenden in 2019 dat kinderen tot 8 jaar maximaal 0,5 microgram lood per kilo lichaamsgewicht per dag mogen binnenkrijgen. Voor vrouwen tussen 19 en 50 is dat 0,54 microgram per kilo lichaamsgewicht per dag, en voor de overige volwassenen 0,63 microgram per kilo lichaamsgewicht per dag.

Norm voor lood in drinkwater

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gaf daarom in 2000 het advies aan overheden om de norm voor lood in drinkwater aan te scherpen tot 10 microgram per liter water. Dat advies werd door Nederland overgenomen en omgezet in een wettelijke norm. De gemiddelde loodconcentratie in drinkwater bij huizen zonder loden leidingen is 1 microgram per liter.

Alleen als er loden leidingen in huis aanwezig zijn, kan het kraanwater die norm overschrijden. Voor volwassenen en kinderen ouder dan 8 jaar heeft dit geen nadelige gevolgen. Ongeborenen, zuigelingen en kinderen tot en met 7 jaar zijn echter veel gevoeliger voor lood. Bij volwassenen kan een teveel aan lood leiden tot een hogere bloeddruk en nierproblemen.

De norm voor de hoeveelheid lood in drinkwater wordt in 2022 verlaagd. Op advies van de Gezondheidsraad verlaagt het kabinet deze naar 5 microgram.

‘Loden leidingen in je woning moet je altijd vervangen’

Wat te doen met loden waterleidingen?

Eigenlijk moet je loden waterleidingen in je woning altijd vervangen, zegt Eric van der Blom van brancheorganisatie Techniek Nederland. “Ook al is het voor jezelf of je gezin niet gevaarlijk, je kunt altijd zwangere vrouwen of jonge kinderen op bezoek krijgen. Loden leidingen zijn daarnaast vaak sowieso aan vervanging toe. Ze zitten er al meer dan 60 jaar en hebben door slijtage grotere kans op lekkages.”

Huur een professional in

De binneninstallatie is van de huiseigenaar, dus de verhuurder of de bewoner zelf. Voor het vervangen kun je als huiseigenaar contact opnemen met een sanitair installateur, vervolgt Van der Blom. Voor het lood komt kunststof of een ander metaal zoals koper in de plaats. “Samen met de installateur kun je overleggen wat het beste past bij de situatie. Het handigste en voordeligste is natuurlijk om de leidingen te vervangen op het moment dat je toch al gaat verbouwen.”

Keukenkraan hoogste prioriteit

Toch realiseert Van der Blom zich dat complete vervanging niet altijd mogelijk is. “Soms liggen de leidingen zo complex dat omleggen een beter idee is. Mocht het te duur zijn om alles te vervangen of om te leggen, zorg dan in ieder geval dat je de leiding richting de keukenkraan vervangt. Water uit de douche gebruik je namelijk doorgaans niet voor consumptie, de keukenkraan is het tappunt met het hoogste risico voor de gezondheid als het gaat om lood in drinkwater.”

Zwangere vrouwen en kinderen tot en met 7 jaar wordt afgeraden kraanwater te drinken bij loden leidingen

Wat kun je doen tot je nieuwe leidingen hebt?

Wanneer je loden leidingen hebt, maar ze nog niet hebt (kunnen) vervangen, adviseert zowel Van der Blom als Van Veldhoven om de kraan elke ochtend twee minuten te laten stromen voor gebruik (doorspoelen), zodat er geen lood uit de leidingen mee kan komen. De Gezondheidsraad adviseert dat mensen in die extra risico lopen, dus zwangere vrouwen en kinderen tot en met 7 jaar, overstappen op flessenwater voor consumptie totdat de leidingen zijn vervangen.

Koken heeft geen zin

Koken van water voor gebruik heeft in ieder geval geen zin bij metalen, benadrukt Van Veldhoven. “Heb je nog loden leidingen en heb je aanstaande moeders of kinderen onder de zes jaar over de vloer, schenk hen dan iets anders dan water uit jouw kraan.”

Ook nieuwe leidingen doorspoelen

Zodra de leidingen eenmaal zijn vervangen geldt ook de eerste maanden nog een doorspoeladvies. Van Veldhoven: “In het begin kunnen nieuwe leidingen nog metalen afgeven. Dat geldt ook wanneer de kraan even niet gebruikt is, bijvoorbeeld na een vakantie. Water is een vers product en drinkwaterbedrijven doen er buitenshuis alles aan om in water van optimale kwaliteit te voorzien. Binnenshuis is het aan de huiseigenaar om ervoor te zorgen dat kraanwater fris en betrouwbaar blijft. Installateurs kunnen daarbij helpen.”

Deel dit bericht

Comments 35

    1. dit is een vraag die ik ook graag beantwoord zou zien.
      Dan kan ik dat doorgeven aan mijn huisbaas van het huis dat in 1904 gebouwd is en nog loden leidingen heeft. Heb steeds onverklaarbare (te)hoge bloeddruk en misschien hier de oorzaak te vinden.

        1. Quote Voedingscentrum:

          Wat zijn de effecten van lood?

          Blootstelling aan lood kan de ontwikkeling van het centraal zenuwstelsel bij kinderen verstoren en kan het IQ van kinderen verlagen. Bij volwassenen kan het een grotere kans op nierziekten of een hogere bloeddruk geven.

        2. Zoals in het artikel vermeld : ‘Bij volwassenen kan een teveel aan lood leiden tot een hogere bloeddruk en nierproblemen’

  1. Post
    Author

    Van 1999 tot 2005 was er een landelijke subsidieregeling om loden leidingen in huizen gebouwd voor 1960 te vervangen, maar dat is dus al heel wat jaren geleden. De commissie van de Gezondheidsraad adviseert de overheid nu om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om vervanging van loden leidingen te stimuleren met een nieuwe subsidieregeling waarbij de landelijke overheid substantieel bijdraagt in de saneringskosten. Even afwachten dus.

  2. Ik heb een situatie waarbij in het hele huis al koperen buizen zijn gelegd maar voor de leiding voor de watermeter nog een loden buus aanwezig is. Omdat deze aanvoerbuizen een deel onder de woning door zou lopen zegt de waterleidingmaatschappij dat kosten voor vervanging niet voor hen zijn maar voor de eigenaar. Hoe zit dat?

  3. In principe ben je als huiseigenaar eigenaar van de binnen-installatie, dat wil zeggen alle leidingen en apparatuur die zich na de watermeter bevinden. De eigenaar is daarom ook zelf verantwoordelijk voor het vervangen van loden binnen-installaties. De verantwoordelijkheid van het drinkwaterbedrijf loopt tot en met de watermeter.

    1. Hoi Marieke (en H. Kerstens)
      Ik ben op zoek naar de bevestiging van jou antwoord in norm- en regelgeving. De Drinkwaterwet is daar onduidelijk over, De NEN 2768 helaas ook en de aansluitvoorwaarden van het (water)netwerkbedrijf ook.

      Zelf werk ik voor een Gas en Elekticiteits netbeheerder en daarvoor geldt inderdaad dat wij verantwoordelijk zijn t/m de meter (G of E)

      Bij mij thuis zit er ook nog lood in het stuk leiding tussen de geveldoorvoering en de watermeter. Ik woon in een bovenwoning en de geveldoorvoering zit bij mijn onderburen.
      Het waterbedrijf heb ik verzocht om het deel te vervangen. Zij gaven echter aan dat zij alleen verantwoordelijk zijn voor het deel tot aan de eerste afsluiter (net na de geveldoorvoering) De watermeter is weliswaar ook van hen maar zit in de binneninstallatie… Ik heb hier nogal moeite mee vandaar de vraag of jij je antwoord kan onderbouwen met wet-en regelgeving.

      Alvast bedankt voor je reactie 🙂

    1. Post
      Author
    2. Hallo Laura,

      Dat ligt eraan welk waterfilter je gebruikt. Maar deze zijn er zeker. Ik ben distributeur van een waterbehandelingssysteem dat 99.3 % van het lood uit je kraan water filtert. Graag stuur ik je meer informatie.

  4. Ook volwassenen kunnen medische klachten krijgen door lood in het drinkwater, óók in lage hoeveelheden. Als je jarenlang (zoals in ons geval ruim 12 jaar) dagelijks een gehalte van ruim 5 mg/l binnenkrijgt, dan kun je ook concentratie- en andere problemen ondervinden. Dat is in ieder geval bij mijn zoon en mij gebeurd. Sinds wij gestopt zijn met het drinken leidingwater, hebben wij significante verbeteringen opgemerkt.
    Niet iedereen reageert hetzelfde, is even gevoelig. Ik ben van mening dat de publicaties rondom de medische problematiek na loodvergiftiging genuanceerd dienen te worden.

  5. 18jaar in huis gewoond waar leidingen van lood waren , gevraagd aan de verhuurder of zij de leidingen wilden vervangen maar men zei dat er geen gevaar was voor onze gezondheid.
    Kan ik alsnog de verhuurder aansprakelijk stellen?

  6. zitten kijken/lezen van alle meningen over loden waterleidingen en het blijkt dat niemand verstand heeft van/over loden waterleidingen. Als je het AD leest wordt er iets beweerd c.q. opgeblazen waar journalisten, plus, blijkt uit twee artikelen hierover de gemeente Utrecht niet over voldoende kennis beschikken om hier over te kunnen oordelen.Water uit lodenleidingen is niet gevaarlijk, kennis is weten.

  7. Hallo,
    Wij hebben een jong kind + zwangere vrouw en wilden gewoon zeker weten wat de situatie was omdat de leidingen niet allemaal goed te zien zijn. Eerst zo’n zelftest met kleurtjes gekocht en een onduidelijk resultaat gekregen (Goed uitgevoerd? Welke kleur is donkergelig?). Daarna wat beter gezocht en een professionele test gevonden die je vult en opstuurt naar een lab. De test wordt op dezelfde manier uitgevoerd voor hotels en ziekenhuizen, dat geeft wel een veilig gevoel. Wij kregen gelukkig terug dat er geen lood meer in ons water zat. Voor de verkoop van het huis aan een jong gezin is het misschien ook meerwaarde om mee te geven dat het goed zit.

  8. Dit gaat over de leidingen in onze huizen, maar hoe weten we van welk materiaal de waterleidingen tot aan onze huizen is gemaakt?

    1. Frank,
      Ik zou als eerste optie contact met het waterleidingbedrijf opnemen en vragen om een “aansluittekening” of “aansluitschets” voor jou adres. Daar staat vaak de maatvoering en het leidingmateriaal op vermeld.
      Een andere optie is het doen van een zogenaamde KLIC-melding (zie onderstaande link). Hier worden echter wel kosten voor gerekend. Aan de andere kant krijg je dan een tekening van je perceel met daarop alle maten van alle leidingen (ook Gas en Elek) … kan altijd handig zijn voor het geval je een paaltje in de grond wil slaan zonder brokken te maken 🙂

      https://klic-app.nl/?gclid=EAIaIQobChMIiIXspIWc7gIVA7TtCh0ecAWnEAAYASAAEgLU5PD_BwE

  9. toch even een belangrijke opmerking:
    En dan halen ze die loden leidingen weg, en dan hebben wij in Warder inmiddels kunststof leidingen met ja wat denk je? : er zit BPA in, want bpa-free was te duur. !!!!
    Waarom toch? Wij zijn niet belangrijk, het gaat weer om de kosten!

    De klokkenluider is inmiddels ziek ervan

  10. Ik vraag mij af hoe het in het verleden ging met de loden leidingen die in vrijwel alle huizen aanwezig waren. Mijn generatie ( ik ben van 1952 ) en de generaties daarvoor zouden dan ook last gehad moeten hebben van gezondheidsklachten. Er komen steeds meer dingen aan de orde waar vroeger niets mis mee was en nu ineens reden tot bezorgdheid moet geven.

    1. Dat is niet ‘nu ineens reden tot zorg’ . Het was onwetendheid toen.

      Geweldig hoe je denkt. De generatie bij ‘wie het geen probleem was’ sterft relatief jong en aan veel verschillende gezondheidsproblemen. Net zoals het roepen over roken, dat dat vroeger gewoon prima was. Ja, en toen ging je ook dood met 60. En iedereen kent wel een uitzondering die toevallig 90 werd met roken en vergeet dan voor het gemak even de 99 anderen die veel te vroeg zijn overleden én de 10 kinderen die kanker hebben op jonge leeftijd omdat ze in de rook van pappa en mamma zijn opgegroeid.

      De generaties die continu teveel lood hebben gehad hebben een aantoonbaar lager IQ, en veel meer gezondheidsklachten gerelateerd aan lood dan de groepen die niet zijn blootgesteld aan teveel lood. Dat is niet een ‘gevoel’ dat is een onderzocht en veelvuldig bewezen feit. Het was vroeger dom om te doen maar toen wist men niet beter en ging je niet dood aan ‘lood’ maar aan ‘ouderdom’ of ‘onbekende’ redenen. Nu weten we dat zij gewoon doodgingen aan de gevolgen van lood.

  11. Beste mensen
    Lood is één, maar wat te denken van de vele transportleidingen voor drinkwater van de waterleidingmaatschappij zelf die nog van asbesthoudende pijpen gemaakt zijn..!
    Klinkt toch ook niet echt gezond…toch?

  12. Bij een tweede professionele test bleek het water bij ons ook na doorspoelen een te hoge lood concentratie te bevatten, en maar iets lager dan na 8 uur stilstand.

    Wat kan hier de oorzaak van zijn? Geven oude leidingen sneller / meer lood af?

  13. Pingback: Van een lekkage naar een badkamer renovatie - Snell Service

  14. In hoeverre is de gemeente verplicht om oude metalen waterleidingen te vervangen?
    Men zou dit in 2018 vervangen maar is hier niet verder mee gegaan omdat er bomen/boomwortels in de weg zouden zitten.

  15. Ik heb het grootste deel van mijn leven in huizen met loden leidingen gewoond. Als klein kind leerde ik al dat je ‘s-morgens geen water uit de kraan moest drinken, maar pas wat later op de dag als de leidingen goed waren gebruikt en en de verwachting was dat de loodconcentratie wel een stuk lager zou zijn. Dat is zo goed aangeleerd dat ik nog steeds eerst de watertemperatuur voel om te weten of het water al lang in de leidingen staat, ook als die niet van lood zijn. Ik ben wel benieuwd of die voorzorgen voldoende waren of toch alleen maar voorkwamen dat de loodconcentratie heel er hoog werd. In ieder geval maakt dit wel duidelijk dat het ook voor 1960 wel duidelijk was dat lood niet gezond was en er ook wel iets aan gedaan werd, al was het misschien niet genoeg.

  16. Pingback: Badkamer renovatie | Van lekkage naar renovatie met SnellService!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *