Drinkwater maken uit zeewater: kan dat ook in Nederland?

Het water waarvan drinkwaterbedrijven kraanwater maken is zoet. Maar de zoetwatervoorraad in Nederland staat onder druk. Daarom experimenteert onder andere Dunea met de inname en zuivering van brak water, een mengsel van zoet en zout water. Is drinkwater uit zeewater de volgende stap?

[Redactionele update, december 2025]: Dit artikel verscheen oorspronkelijk in augustus 2022. Destijds was de conclusie dat drinkwater uit zeewater in Nederland technisch mogelijk, maar economisch en energetisch onwaarschijnlijk was. Inmiddels is de realiteit veranderd. Met de aankondiging van Brabant Water in december 2025 om structureel in te zetten op zeewaterontzilting, is een nieuw hoofdstuk aangebroken in de Nederlandse watervoorziening. Hieronder leest u de geactualiseerde stand van zaken.

• LinkedIn

Volg de laatste ontwikkelingen via onze LinkedIn pagina.

Door droogte en zeespiegelstijging minder zoet water

Het water waarvan drinkwaterbedrijven kraanwater maken is van oudsher zoet. Maar de Nederlandse zoetwatervoorraad staat zwaar onder druk door een combinatie van verzilting, droogte en een stijgende watervraag.

Jarenlang was de heersende gedachte: ontzilting van zeewater is voor Nederland een brug te ver. Het is duur, vreet energie en we hebben immers onze rivieren en neerslag. Maar nu de grenzen van het grondwatersysteem in zicht komen, verschuift het perspectief. Waar bedrijven als Dunea al pionierden met brak water, zet Brabant Water nu als eerste de definitieve stap naar de Noordzee.

Waarom de omslag? “We zitten aan het plafond”

In 2022 schreven we nog dat drinkwater uit zee “niet heel waarschijnlijk” leek. De redenatie was simpel: Nederland beschikt als natte delta over voldoende zoet water.

De praktijk in provincies als Noord-Brabant blijkt echter weerbarstiger. Het zoetwatersysteem staat daar structureel onder druk doordat er meer water uit de bodem verdwijnt dan er bijkomt. Brabant Water benut inmiddels meer dan 90 procent van de vergunde onttrekkingsruimte. “We zitten aan het plafond,” stelt sectordirecteur productie Jasper Verberk.

Om leveringszekerheid te garanderen is besparen alleen niet meer genoeg; er moeten nieuwe bronnen worden aangeboord die losstaan van het kwetsbare grondwatersysteem.

De energie-afweging: kosten versus zekerheid

Het belangrijkste tegenargument voor ontzilting is altijd het energieverbruik geweest. Franca Kramer, onderzoeker bij Dunea, legde eerder uit: “Ontzilting van zeewater kost ontzettend veel energie. (…) Dat zorgt voor een hoge drinkwaterprijs”.

Die wetmatigheid geldt nog steeds. Ontzilting is aanzienlijk energie-intensiever dan het oppompen van grondwater. Toch wordt deze prijs nu geaccepteerd. De consequentie is een geleidelijke tariefstijging, maar dat weegt niet op tegen het alternatief: niet kunnen voldoen aan de vraag. De discussie is verschoven van efficiency (wat is de goedkoopste bron?) naar beschikbaarheid (welke bron raakt nooit op?). Zoals Verberk stelt: “Zeewater is altijd beschikbaar”.

De tussenstap: Brak water als ‘laaghangend fruit’

Voordat we massaal overschakelen op zeewater, wordt er eerst gekeken naar brak water (een mengsel van zoet en zout). Dit is een logische tussenstap:

• Minder energie: Omdat de zoutconcentratie lager is dan in zeewater, kost het minder energie om dit te zuiveren.
• Schoner: Brak grondwater is vaak al door de bodem gefilterd, waardoor voorzuivering minder complex is dan bij open zeewater.

Dunea experimenteert al langer met brak water in de Scheveningse duinen om de zoetwaterbel te vergroten. Ook Brabant Water zet nu eerst in op brak water (bij Genderen en Drongelen) om op korte termijn — rond 2030 — extra capaciteit van 5 miljoen m2 te genereren.

Het eindstation: Oneindig opschaalbaar zeewater

Hoewel brak water helpt, is het volgens de nieuwste inzichten niet de eindoplossing voor de lange termijn. Voor structurele groei is een bron nodig die “oneindig opschaalbaar” is.

Brabant Water start daarom eind 2026 of begin 2027 met een pilot voor zeewaterwinning. Het doel is om rond 2033 de eerste 10 tot 15 miljoen kubieke meter drinkwater uit zee te leveren. Technisch gezien is dit geen sciencefiction; op de Nederlandse Antillen (Aruba, Curaçao, Bonaire) wordt dit al decennia gedaan met Reverse Osmosis (omgekeerde osmose).

De technische uitdaging in Nederland

Als de techniek bewezen is, wat is dan nog het probleem? De uitdaging in Nederland zit in de inpassing en de voorzuivering. Zeewater bevat slib, algen en andere deeltjes die membranen kunnen verstoppen.

In de komende jaren worden verschillende methodes voor voorzuivering getest:

1. Beach Wells: Het water wordt via de zandbodem opgepompt, waarbij het zand als natuurlijk filter dient.
2. Ultrafiltratie: Een membraantechniek die vrijwel alle deeltjes verwijdert vóór het ontziltingsproces.
3. Flotatie en zandfiltratie: Waarbij deeltjes worden gebonden en uitgefilterd.

Daarnaast blijft de verwerking van de reststroom (brijn) een aandachtspunt. Bij zeewaterontzilting blijft een zeer zoute reststroom over die zorgvuldig moet worden teruggegeven aan de natuur om ecologische schade te voorkomen.

Conclusie

De vraag “Kan dat ook in Nederland?” is inmiddels beantwoord met een “Ja, en we gaan het doen.” De drinkwatersector diversifieert in hoog tempo. Grondwater blijft de basis, maar brak water en zeewater worden essentiële onderdelen van de mix om de leveringszekerheid in de toekomst veilig te stellen.